Mehmet Öğütçü - Londra

Şirket tepe yöneticisi ya da icra başkanı olarak dilimize çevriliyor CEO (chief executive officer). Üzerinde şayet aile şirketi ise patron, borsada kote edilmiş şirket ise yönetim kurulu başkanı ve hissedarlar genel kurulu bulunuyor. Şirketin büyüklüğüne göre onlarca ya da binlerce çalışana, iş devam ettirme ve büyütme stratejilerine hükmediyor.

O pozisyona sıçramak için hem şirket içinde hem de dışında kıyasıya bir rekabet olur her zaman. Hangi profilde bir CEO'ya ihtiyaç duyuluyorsa ona göre seçim yapılır genelde. Hassas dengeler terazisi, hırslı büyüme politikası, finans akışını iyi yönetme ya da hükümetle ve uluslararası ortaklarla ilişkileri iyi götürme becerisi dahil birçok kıstas etkili olabilir seçimde.

Cok insan tanirim yakın çevremde ateşten gömlek olarak görülen CEO pozisyonu sözkonusu olduğunda yan çizen. Ya kendisine yeterince güvenemediği için, ya A'dan Z'ye bir işletmenin tüm başarı ve başarısızlığının sorumluluğunu almaktan korktuğu icin. Ya da alışageldiği hayat tarzının temelden değişme riski olduğunu gördüğü için. Rahat işindeki sürdürülebilirliği zirvede rüzgar hatta fırtınalara tercih edenler de olabilir.

Aslında CEO olmanın ne anlama geldiği pek bilinmiyor galiba. Korkunun ya da o göreve tırmanma arzusunun altında genellikle yanlış nedenler yatıyor.

Nedir iyi CEO'dan kastedilen? ARGE Başkanı ve Dünya gazetesi yazarı dostum Dr. Yılmaz Argüden çok güzel özetlemiş CEO'dan neler beklediğini. Bazı eklemelerle aşağıda aynen yansıtıyorum....

"CEO ile yönetici arasındaki temel fark yöneticinin işini iyi yapması, CEO'nun ise işin iyi yapılmasını sağlaması olarak özetlenebilir. Ülkemizde de şirketler dünya rekabetine açıldıkça, şirketlerin en üst düzey yöneticilerinin hem iyi birer lider, hem de iyi birer yönetici olmalarının önemi daha iyi anlaşılmaya başlandı. Dolayısıyla, sadece yönetmek değil, aynı zamanda yönlendirmek sorumluluğunu da üstlenen en üst düzeydeki yöneticilere verilen ünvan "genel müdür" yerine "CEO" olarak değişmeye başladı.

İyi bir CEO olmak için birçok önemli özelliğe sahip olmak gerekiyor. Şirket için açık, uzun vadeli ve uygulanabilir bir vizyon belirleme, tüm faaliyetleri ve çalışanlarını bu vizyon doğrultusunda odaklama yeteneği CEO'lar için önemli bir özellik. Günümüzün karmaşık iş ortamında bu karmaşıklığı basite indirgeyebilmek ve doğru işlere odaklanabilmek kişisel olduğu kadar şirket etkinliğini de önemli ölçüde artırabiliyor. Dolayısıyla, gelecek için heyecanı ve hedefleri olan, tutarlı bir amaç ve vizyon çizebilen ve buna göre hareket edebilen bir lider kurumuna değer katıyor.

İyi bir CEO için gerekli özelliklerden bir diğeri de sağlam etik değerlere sahip olmasıdır. Çünkü CEO bir yandan şirketi gelişme ve büyüme yolunda yönlendirirken, diğer yandan da hissedarların ya da patronun kaynakları için yeddi emin görevini üstlenirler. Ayrıca, sağlam değerleri olan bir lider hem kurumun inanırlığını, toplumda uyandırdığı güveni ve şirketin marka değerini olumlu etkiler, hem de tüm çalışanlar için örnek oluşturur. CEO'ların kurumun değerlerini yaşamında örnek oluşturarak göstermesi güvenilirlik açısından büyük bir kazanç getirir.

İyi CEO olabilmek için iletişim yeteneklerinin ve motivasyonunun yüksek olası gerekiyor. Büyük kitleleri (bir kısmı farklı coğrafyalara yayılmış olan) harekete geçirebilmek, yüksek motivasyon düzeyinde tutabilmek ve iyi ve zor günlerde güven aşılayabilmek için iletişim becerileri ve ikna yeteneği önemli bir koz. Bir CEO zamanının önemli bir kısmı karar vererek değil, hissedarlarla, yatırımcılarla, stratejik ortaklarla, finans kurumlarıyla, üst yönetimiyle, çalışanlarıyla, tedarikçilerle, basın ve medyayla, devlet ile, şirketin faaliyetleriyle ilgili sivil toplum kurumlarıyla ve müşterileriyle iletişim kurarak geçirir. Dolayısıyla, CEO'nun iletişime açık ve hazır olması kurumun başarısı ve algılanması için yaşamsal önem taşıyor.

İyi bir CEO'nun en önemli görevlerinden birisi de insan sarraflığıdır. Birlikte çalıştığı insanları, onların güçlü ve zayıf yönlerini, gelişme potansiyellerini iyi bilmek, CEO'nun işini kolaylaştıran en önemli unsurdur. İyi liderlik aynı zamanda iyi bir koçluktur. Dolayısıyla, insanları iyi değerlendirmek kadar onları iyi geliştirebilmek de önemli bir CEO özelliğidir.

İyi bir CEO, zor kararları belirsiz bir ortamda ve eksik bilgiye rağmen alabilme yeteneğine sahip olmalıdır. Bu durumlarda kararsız kalmak, düşman edinmekten veya başkalarına acı vermekten çekinmek iyi CEO olmayı engeller. Bu nedenle, CEO yüksek düzeyde özgüvene sahip olmalı ve deneyiminde zor kararları alabildiğini ispatlamış olmalıdır. Yüksek özgüvene sahip olmak, her şeyi bildiğini iddia etmek demek değil, hata yapabileceğini ancak, kararsızlığın en büyük hata olduğunu kabul edebilmektir.

CEO'ların bir yandan belirsizlikler içinde yolunu kaybetmemeleri, diğer yandan da kendilerini sürekli dışarıdan gelen bilgilere açık tutarak uyum sağlamaları onların önemli özellikleri arasındadır. Sürekli gelişme ve değişen şartlara uyum sağlayabilme yeteneği önemli bir özelliktir. Bir kaptanın gemi için çizdiği rotaya sahip çıkması kadar, nihai hedefe yönelirken değişen hava şartlarına göre uyum sağlaması da kaçınılmazdır.

CEO'lar sadece bugünü yönetme becerisine değil, aynı zamanda gelecekteki riskler için bugünden tedbir alma becerisine de sahip olmalıdır. Risklere fikren hazırlıklı olanlar değişim sürecinin getirdiği karmaşadan kurumları için fayda sağlayabilirler.

Özetle, iyi CEO olmak için işine büyük bir aşkla bağlı olmak, değerleriyle, kararlarıyla, dürüstlüğüyle ve söylemleriyle örnek oluşturmak, anlaşılır, çalışkan, sabırlı, adil olmak, gelecek ile ilgili vizyonuna ulaşabilmek için piyasayı, çevreyi, ürünü ve hizmeti, takımını ve kendini iyi tanımak ve hedefe odaklanmak gerekiyor."

Elbette ki, tüm bu özellikler tek hedefe hizmet etmek zorunda: şirket, çalışanlar ve toplum için sürdürülebilir değer yaratmak. Aksi taktirde, CEO kendisine yeni bir iş aramak zorunda kalabilir.